Eski FBI ajanı ve davranış analisti Joe Navarro, narsistik kişilerin güç ve itibar kaybı yaşadıklarında girdikleri süreci fizik bilimindeki düzensizlik kavramından esinlenerek “entropik durum” şeklinde adlandırdı. Navarro, kontrolün zayıfladığı bu evrede bireylerin öngörülemez, manipülatif ve saldırgan tavırlarının arttığını belirtti.
Güç kaybı sürecinde öne çıkan yedi işaret
Tehlikeli Kişilikler kitabının yazarı olan Navarro, kontrolünü yitiren narsistlerde görülen yedi temel davranış modelini sıraladı. İncelemeye göre ilk olarak kişiler hatalarını kabul etmek yerine kendilerini eskisinden daha haklı görme eğilimine giriyor. Gerçeklerle aralarındaki mesafe açıldıkça mevcudiyetlerini koruma çabası sertleşiyor. İkinci aşamada, sınır koyan veya itiraz eden en yakın çalışma arkadaşları ya da partnerler aniden suçlu veya düşman ilan ediliyor.
Süreç ilerledikçe hataları ve açıkları kapatmak adına başvurulan yalanlar çoğalıyor. Kendi çöküşünü kabullenemeyen profil, dördüncü aşamada başkalarının da kaybetmesini arzulayarak çevresindekilerin düzenini bozucu eylemlerde bulunuyor. Beşinci gösterge olarak her gelişmede organize bir komplo arayışı baş gösterirken, bunu altıncı sırada gelen dürtüsel ve riskli kararlar izliyor. Son aşamada ise elinde yetki kalan kişiler, çalışanlarını veya yakınlarını etik dışı ya da kanunsuz taleplere zorlayarak krize ortak ediyor.
Tarihten Adolf Hitler ve Jim Jones örnekleri
Navarro, en büyük tehlikenin kişinin tüm kontrolü kaybettiği anda değil, henüz elinde belirli imkânlar bulunurken çözülmenin başladığı ilk evrede yaşandığına işaret etti. Çevredeki kişilerin durumu başlangıçta basit bir stres olarak görerek hafife alabildiğini aktaran uzman, bu tablonun yıkıcı neticelerini somutlaştırmak adına tarihten iki vakayı hatırlattı.
Hitler’in II. Dünya Savaşı’nın son aylarında yenilgiyi reddederek gençleri ve çocukları cepheye sürdüğü dönemi hatırlatan Navarro, Jonestown yerleşkesinde Kasım 1978’de Kongre Üyesi Leo Ryan’ın öldürülmesi ve ardından çoğunluğu çocuk 900’ü aşkın kişinin ölümüyle sonuçlanan Jim Jones vakasını gücünü yitiren profillerin yol açabileceği felaketlere örnek gösterdi.

