İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Doç. Dr. Müge Ensari Özay, mutfaklarda yaygın kullanılan teflon tava ve tencerelerin aşırı ısınması ve çizilmesi durumunda toksik kimyasalların açığa çıktığını belirterek yıpranmış ürünlerin sağlığa zararları ve yapışmaz kapların doğru kullanım yöntemleri konusunda uyarılarda bulundu.
Yapışmaz pişirme kaplarının geçmişten bugüne incelenen etkilerine ve yürütülen hukuki süreçlere değinen Doç. Dr. Müge Ensari Özay şu bilgileri aktardı:
Teflon tavalar ile ilgili toplum sağlığına verdiği zararlardan ötürü açılmış davalar var. Bu davalardan birinde 2005 yılında ABD Çevre Koruma Dairesi, teflon yapımının önemli bir bileşeni olan C8 olarak bilinen maddenin sağlık tehlikelerini onlarca yıldır örtbas ettiği için ilgili firmaya para cezası verdi. Teflon yapımında kullanılan PFOA (Perfloroalkil asit) olarak da bilinen C8 maddesinin kansere neden olduğu biliniyor. 2006 yılında EPA, PFOA’nın olası insan kanserojen sınıflandırmasında olduğunu doğruladı. Kanserin yanı sıra kadınlarda düşük riskini de artırdığını da söylemek mümkün.
PFOA maddesinin yüzeydeki hasarlar aracılığıyla yemeklere ya da fabrika çevrelerindeki su kaynaklarına sızarak insan vücuduna geçtiğini hatırlatan Doç. Dr. Özay, güncel üretim koşullarına ilişkin şu açıklamayı yaptı:
Ancak günümüzde artık PFOA teflon üretiminde kullanılmıyor. Teflon ürünlerinden PFOA çıkarılmış olsa da başka kimyasal bileşenler, yani PFAS (per- ve polifloroaklil maddeler) kullanılıyor. Teflon ürünlerde bulunan bu bileşenler sağlık açısından risk oluşturabilirler. Bu bileşenlerin doğasını ve insan vücudunu nasıl etkilediklerini daha iyi anlamak için araştırmalar devam ediyor.
Yüksek Isıda Ortaya Çıkan Kimyasal Duman Riski
Teflonun standart şartlarda dengeli bir yapıya sahip olduğunu ancak yüksek sıcaklıklarda risk barındırdığını vurgulayan Doç. Dr. Müge Ensari Özay sözlerini şöyle sürdürdü:
Bilimsel çalışmalarda teflonun aşırı ısınmasıyla ilgili riskler de incelendi. 260°C’nin üzerindeki sıcaklıklarda yapışmaz pişirme kaplarındaki teflon kaplamalar parçalanmaya başlayarak havaya toksik kimyasallar salar. Bu dumanların solunması polimer dumanı ateşi olarak bilinen geçici semptomlara yol açabilir. Titreme, ateş, baş ağrısı ve vücut ağrıları gibi geçici grip benzeri semptomlar oluşturur. Başlangıç, maruziyetten 4-10 saat sonra ortaya çıkar ve durum genellikle 12-48 saat içinde düzelir. Bazı vaka çalışmaları, aşırı ısınmış teflona maruz kalmanın akciğer hasarı gibi yan etkileri olduğunu da bildiriyor.
Teflon Mutfak Eşyalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Doç. Dr. Müge Ensari Özay, yapışmaz kapların kullanımı sırasında dikkat edilmesi gereken kuralları şu maddelerle paylaştı:
Özellikle çizilmiş ve yıpranmış tavalar ‘kanserojen maddeler’ oluşturması nedeniyle kullanılmamalı,
Yemek pişirme esnasında çıkan dumanların solunmaması için iyi bir havalandırma tesisatının bulunmasına dikkat edilmeli,
Teflon tencere ve tavaların yüzeyini çizebilecek metal ve sert mutfak eşyaları kullanmaktan kaçınılmalı,
Yemeğin tencere ve tavalardaki metallerle temas halinde olduğu süre en aza indirilmeli,
Teflon kapları kullanmaya başlamadan önce çizilmeyi önlemek için az miktarda yağ kullanılmalı,
Ayrıca bakteri oluşumunu önlemek ve gıda kaynaklı hastalık riskini azaltmak için pişirme kapları her seferinde iyice temizlenmeli
